Naar aanleiding van de wet van 19 december 2025, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 30 december 2025, treden vanaf 1 februari 2026 een aantal versterkingen in werking binnen het kader van het Sociaal Strafwetboek. De wijzigingen betreffen enerzijds een verhoging van de opdeciemen en anderzijds een verstrenging van sanctieniveau 4. Hun hoofddoel is een strenger optreden tegen sociale fraude en sociale dumping. Daarnaast wordt er nog gewerkt aan een derde maatregel, die evenwel nog niet opgenomen is in de wet van 19 december 2025.
In deze blog lichten wij deze wijzigingen graag verder toe.
Verhoging opdeciemen voor geldboetes
De bedoeling van zowel administratieve als strafrechtelijke geldboetes ligt vooral op het afschrikkend vlak: ze moeten ongewenst gedrag ontmoedigen en de naleving van de regels stimuleren. Om het afschrikkend effect van deze sancties te kunnen blijven garanderen, is het noodzakelijk dat de opdeciemen van deze geldboetes aangepast blijven aan de prijsevoluties van de laatste jaren. Daarom voorziet de nieuwe wet in een verhoging van de opdeciemen van 70 naar 90.
Concreet betekent dit dat bedragen van (zowel administratieve als strafrechtelijke) geldboetes voortaan vermenigvuldigd worden met factor 10 en niet langer met factor 8. Met deze maatregel worden de geldboetes dus verhoogd.
Geldboete voor inbreuk op het Sociaal Strafwetboek met een verzwarende factor
Het Sociaal Strafwetboek voorziet in vier sanctieniveaus. Niveau 1 (en 2) geldt voor de lichtste inbreuken, zoals het niet naleven van registratieformaliteiten, terwijl sanctieniveau 4 de zwaarste inbreuken, zoals zwartwerk, bestrijkt. Niveau 3 bestraft de inbreuken van middelmatige ernst.
Inbreuken die onder sanctieniveau 4 vallen, kunnen gepaard gaan met een verzwarende factor. Deze verzwarende factor wordt toegepast wanneer de inbreuk wetens en willens werd gepleegd. Voor de invulling van het begrip ‘wetens en willens’ is een algemeen opzet vereist: het volstaat dat iemand weet dat hij in strijd met de wetgeving handelt, en de gedraging desondanks wil stellen of aanvaarden.
De verzwarende factor wordt daarnaast ook toegepast wanneer er sprake is van fysiek of psychologisch geweld, of bedreigingen naar de sociale inspecteur toe, wanneer dit leidt tot belemmering van de controle. De rechter is dan verplicht om de verzwarende factor in overweging te nemen bij het opleggen van de sanctie.
Dit wordt nu strenger toegepast door de nieuwe wet van december 2025: voortaan mag de strafrechtelijke of administratieve geldboete, bij vaststelling van een verzwarende factor, niet lager zijn dan 50% van het voorgeschreven maximumbedrag. In tegenstelling tot de huidige wetgeving waarin de rechter enkel aangezet wordt tot gestrengheid, leidt deze nieuwe toevoeging ertoe dat de rechter verplicht wordt om deze maatregel toe te passen. De beoordelingsbevoegdheid ligt immers bij de wetgever.
Bepaalde inbreuken gesanctioneerd met een lager sanctieniveau dan niveau 4, worden toch gesanctioneerd met sanctieniveau 4 wanneer zij wetens en willens gepleegd werden. Op deze inbreuken zijn de nieuwe regels evenwel niet van toepassing, aangezien dit anders zou leiden tot een dubbele verhoging. Het gaat om art. 137/5, art. 184, art. 204, art. 206, art. 217, art. 223 §1 tweede lid en art. 226 van het Sociaal Strafwetboek. Voor andere inbreuken met een lager sanctieniveau die wetens en willens gepleegd werden geldt dit niet, bijvoorbeeld een inbreuk van niveau 1 die wetens en willens wordt gepleegd, zal nog steeds gesanctioneerd worden in niveau 1. Bij deze laatste zal de verzwarende factor dus wel toegepast worden.
Verlies RSZ-kortingen naar de toekomst toe
Om de bestrijding van sociale fraude en sociale dumping verder te versterken, wordt nog een derde maatregel uitgewerkt. De achterliggende reden is dat werkgevers die aan sociale dumping doen en niet bijdragen aan het systeem, niet van dezelfde voordelen mogen genieten als werkgevers die wel de regels volgen. Daarom zullen sociale fraudeurs een bepaald aantal kwartalen het recht op toekomstige RSZ-kortingen verliezen.
Deze maatregel treedt nog niet in werking op 1 februari 2026, maar wordt alvast uitgewerkt.
Besluit
De wet van 19 december 2025, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 30 december 2025, voorziet in een aantal verruimingen binnen het kader van het Sociaal Strafwetboek. De eerste twee maatregelen – namelijk de verhoging van de opdeciemen voor geldboetes en de verstrenging van sanctieniveau 4 bij inbreuken met een verzwarende factor – treden in werking op 1 februari 2026. De maatregelen hebben als doel om strenger op te treden tegen sociale fraudeurs en sociale dumping, door de bestraffing te verstrengen.
Een derde maatregel, die bestaat uit het verlies van het recht op toekomstige RSZ kortingen voor sociale fraudeurs, wordt momenteel nog uitgewerkt en treedt nog niet in werking op 1 februari 2026.
Heeft hier hieromtrent vragen? Aarzel niet om contact op te nemen met Mint Advocaten.
Geschreven door Natalia Molin, winterstagiaire bij Mint Advocaten.
